Cette église inaugurée le 20 juin 1050 par Théoduin, evêque à Liège, irradie une ambiance très remarquable.  Les architectes et maçons à l’époque érigé cette bâtisse sous les influences anciennes et romaines. Non seulement la construction passionne car dès son entrée on est hypnotisée par une parade de couleurs qui reflète sur les murs blancs. Les rayons de soleil sont transformés par les vitraux avec lesquels les couleurs intensément claires deviennent symbole de la vie et de la mort. Sobre et de construction solide, cette église est entourée d’anciennes tombes et se trouve au centre de la petite bourgade rustique en Wallonie Waha et partiellement cachée par un vieux tilleul et une statue de moine en pierre bleue ardennaise. Ce sont de fidèles bénévoles locaux qui s’occupent et protègent ce magnifique héritage Wallon.  Grâce à cette bâtisse, Waha est qui restera pour toujours relié au passé.

Dans la période celtique, Waha était un endroit stratégique, les romains sous les ordres de Jules César se sont également établis dans les villages de Rochefort, Waha, Marcourt et Arlon. D’autres monuments tels que la ferme de Blanc Curés et la vallée du Hédrée prouve que cette région est un véritable sanctuaire ou l’équilibre peut se trouver. A l’époque, il y avait deux églises Saint Martinus et Saint Étienne, elles étaient le symbole d’une riche vie religieuse à la campagne. Par la suite, la population diminue et la dominance Française, seulement une église persistera l’église Saint Étienne.

La clarté qu’offre cette maison de Dieu, sacrée au premier martyre de la croyance chrétienne Saint Stéphanus, possède un caractère mystique frappant. Un soleil qui se lève à l’est, jette ses rayons sur l’intérieur en murs blanc donne un aspect feu et flamme, une ambiance sereine et reposante qui transperce les magnifiques vitraux. Le travail des vitraux à été réalisé par l’artiste belge Jean-Michel Folon, qui s’est laissé inspirer pour représenter en six épisodes la vie de martyre de Saint Stephanus. Cette œuvre à d’ailleurs été le dernier de ses travaux, Folon c’est éteint octobre 2005.

Stephanus était un des sept diacres qui ont été profondément croyants en l’esprit saint. Il a réalisé de grands miracles que nous pouvons lire dans la bible. Jean-Michel Folon c’est laissé naviguer avec ces éléments d’époque en réalisant six aquarelles créée selon sa vision.  Le diacre Stephanus à été lapidé, le prophète Johannes le Doper à été décapité et plus tard le Christ à été crusifié. L’atelier de la Loire, établi dans les environs de la Chartres Française, à fabriqué les vitraux en verres colorés et les a ensuite placer dans les fenêtres de plomb de manière traditionnelle en étroite concertation avec Folon.
La première partie du récit reprend Stephanus qui est allaité par une biche blanche, les juges aux chapeaux pointus rendant un jugement, le peuple criant et se bouchant les oreilles quand Stephanus proclame avoir vu le Christ, tenant le main droite de Dieu et en dernier des trois fenêtres Stephanus prie Dieu assisté par un ange et une colombe représentant l’esprit saint. La suite des 3 fenêtres représente la lapidation de Stephanus. Folon à représenter ces événements très frappants avec des flocons de neige qui tournoient progressivement vers le bas. Une vision tout à fait différente que la vision de Rembrandt de Rijn avec medio 1600. Sur l’avant dernière fenêtre, la main de Dieu apparait apportant la couronne du martyre dans cette lutte injuste et sur la dernière fenêtre sont représentés les trois calices dont un comprend des roses rouges qui symbolisent la dignité du martyre de Stephanus.

La symbolique de couleur avec des oiseaux et un ciel bleu vif, représente la liberté et c’est dans les plus petits vitraux qu’est représenté le récit de la lapidation de Stephanus. Une source d’inspiration que l’artiste – graphiste Folon à aussi utilisé pour créée les affiches pour le 200ème anniversaire de la Révolution Française et des droits de l’homme pour Amnesty International. Passionnant sont aussi les autres œuvres de l’artiste qui ont été exposé dans le monde entier, son œuvre la plus importante restera sans doute celle des vitraux de cette vieille église romaine de Waha. Le jeu de couleur intense entre les personnages et le soleil marque et fait en sorte que l’on n’oublie pas ou plus.

L’église Romaine Saint Étienne de Waha rayonne et fait partie intégrante du patrimoine Wallon dans sa région.  Déjà par le passé, cette petite bourgade ardennaise était remarquable de par ses statues sculptée dans le bois par le maître anonyme de Waha, qui au début du 16ème siècle fabriquait des chefs d’œuvres et dont on peut encore venir en contempler la beauté  car quelques unes  sont actuellement encore présentes dans l’église.
Voici la fin de l’épisode sur l’église de Waha mais bientôt vous trouverez d’autres anecdotes sur la belle Wallonie.

Sober en degelijk van buiten, omringd door eeuwenoude graven staat de kerk van Sint Etienne  midden in het kleine Waalse plattelandsdorpje Waha. Verscholen achter een bejaarde linde en een biddende monnik uit Ardens blauwsteen vervaardigd. Het zijn de trouwe dienaren die het prachtige erfgoed van Wallonië steevast beschermen. Waha is de plek die voor altijd verbonden is met verleden en heden en leven en dood.
In de Keltische periode was het hoog gelegen Waha al een strategische plek. Ook de Romeinen onder veldheer Julius Caesar vestigden zich langs de heerbaan van Rochefort via Waha en Marcourt naar Arlon. Ook de fraaie hoeve Ferme des Blanc Curés en de ruige vallei van de Hédrée maken Waha tot een echt toevluchtsoord waar evenwichtigheid gevonden kan worden. De  twee kerken, Sint Martinus en Sint Etienne, stonden destijds voor een rijk religieus leven op het platteland, wat een vrij grote heerlijkheid inhield. Door de tijd nam de populatie af en na de Franse overheersing bleef slechts één kerkgebouw over. Dit is de Sint Etienne kerk hoog op het Calestienne gebouwd.

De lichtinval van dit godshuis welke gewijd is aan de eerste martelaar van het christelijke geloof Sint Stefanus is sereen en heeft een opvallend mystiek karakter. Een zon die opkomt in het oosten en haar stralen werpt op het interieur en vervolgens de helder witte muren in vuur en vlam zet. Een rustgevende serene sfeer die door de grote gebrandschilderde ramen wordt versterkt. Prachtig werk uit 2004 van de Belgische kunstenaar Jean-Michel Folon die zich liet inspireren om op opvallende wijze zes schitterende episodes uit het martelaarsleven van de patroonheilige Sint Stefanus in gebrandschilderde ramen uit te beelden  Het opzienbarende is wel dat dit ook een van de laatste werken is geweest van Folon, die ons in oktober 2005 ontviel.

Het verhaal van Stefanus staat verwoord in het Bijbelboek Handelingen der Apostelen. Stefanus was één van de zeven diakenen die diep gelovig was en vervuld van de Heilige Geest. Deed wonderen en grote tekenen, zoals we kunnen lezen in Handelingen. Jean-Michel Folon verdiepte zich in deze versen en liet zich meevoeren met de gebeurtenissen uit die tijd en vervaardigde zes aquarellen volgens zijn specifieke visie. De steniging van de diaken Stefanus stond echter niet alleen. Later werd de profeet Johannes de Doper onthoofd en Christus gekruisigd.

Glazeniers van Ateliers Loire, gevestigd in de buurt van het Franse Chartres, vervaardigden in nauw overleg met Folon de gebrandschilderde glas in loodramen op traditionele wijze.
Het eerste deel van het verhaal beeldt uit het zogen van Stefanus door een witte hinde, de rechters met puntmutsen op spreken een oordeel uit en slaakten verontwaardigde kreten en stopten hun oren dicht nadat Stefanus had verteld dat hij Christus had gezien, staande aan Gods rechterhand. Als laatste van de eerste drie ramen bidt Stefanus tot God en wordt hij bijgestaan door een engel en duif zijnde de Heilige Geest.

Het vervolg van de drie vensters bestaat als eerste uit de steniging van Stefanus. Folon beeldt deze gebeurtenis heel opvallend uit met sneeuwvlokken die zachtjes naar beneden dwarrelen. Opzienbarend anders dan de visie die Rembrandt van Rijn dit medio 1600 vertolkte. Op het voorlaatste venster verschijnt de hand van God om de marterlaarskroon te brengen in deze onrechtvaardige strijd en als laatste raam de drie kelken waarvan één rode rozen bevat, die de doodskist van Stefanus symboliseert, dit met de waardigheid van een martelaar.

De symboliek van kleur met vogels tegen een heldere diepblauwe lucht die de vrijheid tegemoet gaan. Het zijn de afbeeldingen van de kleinere vensters die het verhaal van Stefanus steniging omlijsten. Een inspiratiebron die kunstenaar en graficus Folon ook gebruikte voor de affiches voor de verjaardag van 200 jaar Franse Revolutie en de rechten van de mens voor Amnesty International. Boeiend trouwens zijn ook zijn andere werken die over de gehele wereld worden tentoongesteld. Maar het allerbelangrijkste werk is toch wel de oudste Romaanse kerk in Waha. De sfeer met het spel tussen heiligen en zon kan zo intens fraai zijn, dat gevoel laat je niet meer los. Je leven lang niet meer.

‘De Romaanse kerk van Waha straalt’ maakt deel uit van een serie verhalen over een klein deel van de Ardense streek die opvallend genoeg door een aantal specifieke kenmerken aan elkaar verbonden is. Vanuit het verleden is Waha een opvallende plaats geweest. Niet in het minst vanwege de fraaie uit hout gesneden beelden van de anonieme Maitre de Waha, die in het begin van de 16e eeuw zijn meesterwerken vervaardigde waarvan in de kerk van Waha fraaie creaties te zien zijn.
Die streek en plaats heeft een leenheer gehad rond 1050 ten tijde van de inwijding van de Sint Etienne kerk door de Luikse bisschop Théoduin. Er was in die periode nog een ander bedehuis die gewijd was aan Sint Martinus. Dat hield de gemoederen goed bezig in dit omvangrijke gebied. Daarnaast heeft Jean-Michel Folon werken vervaardigd voor de 200-ste verjaardag van de Franse Revolutie en maakte het gebied deel uit van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
Het zijn slechts aanknopingspunten voor een volgende episode in de geschiedschrijving van Wallonië.

Voor meer beelden klik hier.